Ελληνική Τυπογραφία

Η Λιθογραφία (Γενικές Αρχές)

   - Η  πιο σημαντική και ευρύτερα διαδεδομένη μέθοδος εκτύπωσης είναι η λιθογραφία. Το χαρακτηριστικό της είναι ότι δεν χρησιμοποιεί ανάγλυφα στοιχεία για να μεταφέρει το μελάνι στο χαρτί, αλλά μία επίπεδη επιφάνεια (τσίγκος) που λειτουργεί καθαρά με φυσικοχημικό τρόπο. Ονομάστηκε λιθογραφία, γιατί η αρχική ιδέα ξεκίνησε από την ιδιότητα κάποιων πετρωμάτων να συμπεριφέρονται πολύ φιλικά στο νερό.
    Υπάρχουν υλικά συγγενικά με τις λιπαρές ουσίες που ονομάζονται λιπόφιλα και άλλα υλικά, συγγενικά με το νερό που ονομάζονται υδρόφιλα.
    Αν σε μια λιπόφιλη επιφάνεια στάξει μια σταγόνα νερό τότε αυτή δεν απλώνεται αλλά συσπειρώνεται γύρω από τον εαυτό της σε μια σφαίρα προσπαθώντας να αποφύγει την επαφή με την επιφάνεια. Αυτό για παράδειγμα θα συμβεί αν ρίξουμε μια σταγόνα νερό σε μια επιφάνεια από κερί. Τα μόρια του νερού δεν έλκονται από τα μόρια του λίπους. Αντίθετα, αν στάξουμε μια σταγόνα λάδι πάνω σε μια επιφάνεια από κερί, τότε το λάδι θα απλωθεί και θα διαχυθεί πάνω στην επιφάνεια σαν λεπτό φιλμ. Τα αντίθετα θα συμβούν αν η επιφάνεια είναι υδρόφιλη.
    Αυτή τη φυσική ιδιότητα χρησιμοποιεί η offset τυπογραφία. Το μελάνι είναι το λιπόφιλο συστατικό. Ο τσίγκος, είναι μια λαμαρίνα από αλουμίνιο ειδικά επεξεργασμένη ώστε να συγγενεύει πολύ με το νερό. Όταν η επιφάνεια του τσίγκου βραχεί, κρατά τα μόρια του νερού ομοιόμορφα συνδεδεμένα με τα δικά της μόρια. Ο τσίγκος καλυμμένος με νερό, απωθεί το μελάνι που είναι λίπος.
    Αν, όμως, κάποιες περιοχές του τσίγκου καλυφθούν εξ αρχής με λιπόφιλο υλικό, τότε, όταν μελανωθεί η επιφάνεια του τσίγκου, η μελάνη θα κρατηθεί μόνο πάνω στην λιπόφιλη περιοχή του τσίγκου, αποθούμενη από τις βρεγμένες περιοχές.
 
Πως κατασκευάζεται ο τσίγκος       Με τον όρο τσίγκο, στην offset τυπογραφία εννοούμε μια λεπτή μεταλλική επιφάνεια από αλουμίνιο, ειδικά επεξεργασμένη ώστε να γίνει υδρόφιλη. Η επιφάνεια αυτή στη συνέχεια, καλύπτεται εξολοκλήρου ηλεκτρολυτικά με ένα πολυμερές λιπόφιλο υλικό. Αυτό το πολυμερές, αν φωτιστεί με υπεριώδες φως, αλλοιώνεται και με ένα ειδικό αλκαλικό διαλυτικό απομακρύνεται από τον τσίγκο, αφήνοντας το υδρόφιλο αλουμίνιο ακάλυπτο. Το μη φωτισμένο με υπεριώδες φως πολυμερές, δεν διαλύεται από τον ίδιο διαλύτη. Αν λοιπόν πριν φωτίσουμε με UV φως τον τσίγκο τον σκεπάσουμε με ένα διαφανές φιλμ (ζελατίνα) που πάνω του έχει σχεδιασμένη με μαύρο χρώμα την εικόνα που θέλουμε να τυπώσουμε, τότε, μετά το φώτισμα θα αλλοιωθεί όλο το πολυμερές εκτός από τις περιοχές του που βρίσκονται κάτω από το σχέδιο.
    Μετά το πλύσιμο του τσίγκου με διαλύτη θα απομακρυνθεί το φωτισμένο πολυμερές και θα μείνει το αφώτιστο που το σχήμα του θα είναι ακριβώς ίδιο με το σχέδιο που απεικόνιζε το φιλμ.
    Έχουμε τώρα μια τελείως επίπεδη επιφάνεια όπου τα μόριά της είναι διαφορετικά κατά περιοχές. Αλλού υδρόφιλα και αλλού λιπόφιλα. Αυτή η επιφάνεια είναι η μήτρα της εκτύπωσης, που γίνεται μετά ως εξής:
 
Εκτύπωση

    Η μήτρα τοποθετείται σε ένα κύλινδρο (βλέπε σχέδιο) που περιστρεφόμενος ακουμπά διαδοχικά σε δύο πάνινους κυλίνδρους που φέρουν νερό και σε τέσσερις κυλίνδρους από καουτσούκ που φέρουν μελάνι. Η υδρόφιλη περιοχή κρατά το νερό ενώ η λιπόφιλη κρατά το μελάνι. Στη συνέχεια, ο κύλινδρος του τσίγκου έρχεται σε επαφή με έναν δεύτερο κύλινδρο από καουτσούκ πάνω στον οποίο αφήνει το μελάνι. Αυτό στη συνέχεια, παραλαμβάνει το χαρτί που πιέζεται από κάτω πάνω στο καουτσούκ. 
    Ανάλογα με το χρώμα που έχει το μελάνι στους κυλίνδρους μελάνωσης, θα χρωματιστεί και το εκτύπωμα στο χαρτί. Σε κάθε πέρασμα του χαρτιού μόνο ένα χρώμα μπορεί να τυπωθεί. Αν έχουμε εικόνα πολλών χρωμάτων, πρέπει να περάσει το χαρτί πολλές φορές από τη μηχανή και κάθε φορά πρέπει να αλλάζει το χρώμα της μελάνης και ο τσίγκος ώστε το δεύτερο χρώμα να τυπώνεται σε διαφορετική περιοχή του χαρτιού.

Τονική εκτύπωση

    Στην offset μέθοδο το εκτύπωμα αποτελείται από τυπωμένες ή ατύπωτες περιοχές. Δηλαδή περιοχές με μελάνι ή χωρίς μελάνι. Δεν μπορούν να υπάρξουν περιοχές με λιγότερο μελάνι και περιοχές με περισσότερο μελάνι. Με άλλα λόγια δεν μπορούν να τυπωθούν οι τόνοι ενός χρώματος. Μια φωτογραφία ασπρόμαυρη, όμως, αποτελείται από τόνους του μαύρου. Για να τυπωθεί λοιπόν ακολουθούμε την τεχνική της ραστεροποίησης. Ράστερ ονομάζουμε την ανάλυση της εικόνας σε κουκίδες. Πολλές μικρές κουκίδες που ανάλογα με το μέγεθός τους αποδίδουν και διαφορετικό οπτικό αποτέλεσμα, δηλαδή διαφορετικούς τόνους.

Έγχρωμη εκτύπωση

    Μια έγχρωμη φωτογραφία αποτελείται από χιλιάδες τόνους και άπειρα χρώματα. Για να γίνει δυνατή η εκτύπωσή της γίνεται ο διαχωρισμός των χρωμάτων σε 4 βασικά ράστερ που αντιστοιχούν στα 4 βασικά χρώματα: κυανό, ματζέντα, κίτρινο και μαύρο. Αυτά τα τέσσερα χρώματα μπορούν όταν αναμιχθούν σε συγκεκριμένες αναλογίες να δώσουν σχεδόν όλες τις αποχρώσεις. Η πλήρης ανάμιξη του κυανού με τη ματζέντα και το κίτρινο (100% C, 100% M, 100% Y) δίνουν το μαύρο. Το 4ο χρώμα, το μαύρο, προστίθεται για να ολοκληρώσει το Contrast της φωτογραφίας.Έτσι, λοιπόν, η διαδικασία έχει ως εξής: Η φωτογραφία ψηφιοποιείται με ειδικά SCANNERS και μετά, με ηλεκτρονική μέθοδο διαχωρίζεται στα χρώματα C, M, Y, B. Κάθε χρώμα ραστεροποιείται ηλεκτρονικά και τυπώνεται σε φιλμ. Τα 4 φιλμ που παράγονται με τον τρόπο αυτό ονομάζονται διαχωρισμοί. Αυτά χρησιμοποιούνται για να φωτιστούν 4 τσίγκοι, ένας για κάθε χρώμα. Όταν τυπωθούν τα 4 χρώματα, το ένα ακριβώς πάνω στο άλλο, τότε παράγεται η αρχική φωτογραφία.